İçeriğe geç

Who Are These Fucking People?

Merhaba Arkadaşlar,

Uzun bir aradan sonra tekrar sizinleyiz. Umarım iyisinizdir. Beni soracak olursanız iyiyim bir yaramazlık yok. Bu yazımda sizinle bir sorunun peşinden gideceğiz. Sorumuz, başlıkta da yazdığı gibi, “Who are these fucking people?” Tabi soruyu böyle direkt sorup bodozlama konuya dalınca bi “What the fuck is going on?” durumu ortaya çıkıyor. O halde durumu öncelikle size izah edeyim. Bu soru benim kısa bir mantık çıkarımımdan ortaya çıkan bir soru aslında. Bu çıkarıma girmeden önce size beni düşündüren olaylar silsilesini anlatmam gerekiyor.

İlk olay geçenlerde bir motosiklet yolcuğunda başıma geldi. Scotty ile yolculuk ederken sürücü bana “Günümüz insanlarında hoşgörü, ahlak kalmamış.” dedi ve klasik klişe muhabbeti açtı. Tabi bu muhabbet açılınca siz de kayıtsız kalamayıp sürücüyü onaylamaya başlıyorsunuz. – Arkada oturmanın sakıncaları işte bunlar ve bu yüzden motor almak istiyorum BABA DUY BENİ 🙂 – Adam bir süre günümüz insanları hakkında konuşurken – klişeleri söylerken yani – yakın zamandaki bir müşterisi – bu yazımızda bu tarz insanlara fucking person diyeceğiz – ile olan anısını anlattı. “This fucking person” yanlış konum göndermiş daha sonra da niye geç kaldın diye sürücüyle tartışmış. Bu mevzu ise yolcuğumuzdan kısa bir süre önce gerçekleşmiş ve adam bunu bana anlatınca bir aydınlanma yaşadım. Daha önce fark etmediğim bir noktayı fark ettim. O da adamın mevzuyu aslında nasıl genelleştirdiği ve müthiş bir bilişsel çarpıtma yaptığı. Bu benim için çok önemli bir tespitti fakat bunu bir şekilde genellemem ya da farklı örnekler üzerinde keşfetmem gerekiyordu.

Sürücü ile olan muhabbetin(!) üzerinden çok geçmedi ki bir arkadaşımla iş çıkışı – reiz kendini tanıdıysan yorum at 🙂 – konuşurken yine bu tarz bir muhabbete denk geldim. Yine bir noktada klişe muhabbeti açtık fakat muhabbet ilerledikçe kendisi önceki iş hayatında bir iş arkadaşıyla yaşadığı sorundan bahsetti. Olayı elbette anlatmayacağım fakat sürücünün yaşadığı olayın olgusal anlamda aynısı aslında o arkadaşımın da başına gelmişti. Ve bu klişe muhabbet açıldığında tartıştığı iş arkadaşını konuşuyoruz fakat tüm insanları yargılıyoruz. Muhabbet sürekli “insanlar böyle” goygoyuna geliyor. Bu benim çıkarımıma uyan bir başka örnek oluyor ve beklemeden hafızaya atıyorum.

Ben her ne kadar bu 2 örneği dillendirsem de eminim ki sizler de bunun gibi çok muhabbetin içinde oldunuz. Haliyle örnek açısından sıkıntımız olmadığına göre soruyu incelemeye başlayabiliriz. Öncelikle olayın analizini yapalım. Bu 2 olaydaki ortak nokta aslında konuştuğum kişileri olumsuz etkileyen, üzen ya da kızdıran bir “fucking person”ın olması. Aslında bu gayet doğal bir şey sonuçta hayatta pek çok insanla iletişim halindeyiz ve bunlardan en az birinin “fucking person” olması kadar doğal bir şey yok. Lakin yanlış yapılan nokta şu. O olaya sebep olan “fucking person” artık bizim için “fucking people” a dönmüş vaziyette. Yani bir anda tüm insanları yargılayıp dar ağacında sallandırdık. İşte mevzunun doğuşu tam olarak bu noktada başlıyor aslında. Bizi etkileyen bir “fucking person” yüzünden aslında bindiğimiz toplu taşımadaki insanları, mesajımıza dönmeyen arkadaşlarımızı, ekmek aldığımız fırıncıyı vs herkesi bir anda yargılamaya başlıyoruz. Ve bu da bizim toplumsal ilişkilerimizi olumsuz yönde etkiliyor. Çünkü bu bilişsel çarpıtma – genelleme – sonucunda bizim davranışlarımız, kullandığımız kelimeler değişiyor ve bu da bizim etkinliğimizi değiştiriyor. -ilk yazılarımdan olan Değişimin Adımları: Söz yazımda bundan bahsetmiştim- Ve bir kişi için durum böyle olumsuz bir değer oluşturur iken toplumdaki insanların çoğunluğunun böyle bir çarpıtmanın esiri olduğunu düşünürsek bu günümüz toplumundaki güvensizliği açıklayan bir etken olarak görülebilir. Tabi burda olaya şu an tek bir bakış açısıyla baktık. Unuttuğumuz bir nokta var. Bu nokta da bizim de bir başkasının “fucking person”ı olmamız durumu.

Şöyle izah etmek gerekirse A ile B kişisi konuşurken “fucking people” klişesi açıldığında aslında A ile B kişisi dışındaki herkes “fucking people” a denk geliyor. Fakat A ile B’yi tanımayan C ile D kişisi konuştuğunda ise A ve B kişileri de o “fucking people” içinde oluyor. Yani basit bir mantıkla herkes “fucking people” kümesinin içinde.  – İspat için matematiksel olarak venn şeması çizebilirsiniz 🙂 – Yani sorumuzun cevabı aslında ortaya çıkmış oluyor. “Everybody.” – İng sorduk ing cevaplayalım bari – O halde “Fucking people”larla dolu bir toplumda yaşadığımızı küçük bir mantıkla ispatladık. Yazının başında yaptığım çıkarım da tam olarak buydu. Ancak bu sonuç bir bilişsel çarpıtmadan kaynaklanıyor. Yani yanlış bir düşünce var ortada. Ve bu yanlış düşünce bizim toplum yapısını oluşturuyor. Gelin hep beraber bu yanlış düşünceyi arayalım sizinle.

Genel olarak insanlara baktığımda genel olan kanı eskilerin daha güzel olduğu kanısı gibi geliyor bana. Mesela Şemsi Yatsıman Gel de Bir Gör İstanbul’u şiirinde 60’lı yıllardaki İstanbul’u tasavvur ederken aslında günümüz İstanbul’unu anlatıyor ve 40 yıl önce varmış tadı diye belirtiyor. Bugün ise bizler de İstanbul’un eski hallerini arıyoruz. Benim kuşağım 90’ları arıyor, babamın kuşağı daha eski dönemleri arıyor. Arayışımız aslında belli. Bana biraz derin konular gibi geliyor. Fakat ben şöyle bir bakış açısıyla yaklaşmak istiyorum. Bir arayış içindeyiz bir şeylerin değişmesini isteyenlerdeniz fakat bu noktada bir şeyler yapıyor muyuz? Ben her zaman hayata öz eleştirel bakmaya çalışıyorum. Sahiden kendimiz bir şeyler yapmayı düşünüyor muyuz? Anlattığım örnekleri bir düşünün ayak üstü muhabbetlerde insanları direkt yargılayabiliyoruz. Çocuklarımızı da böyle bir ortam içerisinde büyütüyoruz. – Gerçi aileleriyle vakit geçirmeyen çocuklar başka insanlarla niye vakit geçirsin o da ayrı da – Ama bunun bir hastalık bir bilişsel çarpıtma olduğunu tespit ettik. Genellemeleri çok kolay yapıyoruz. Siyaset, spor, iş hayatı aklınıza gelebilecek her alanda bir genelleştirmeye sahibiz. O halde benim bu noktada şöyle bir önerim var. Kendi bilişsel çarpıtma hastalığımızı çözelim. Genelleştirme yapmayı bırakalım. İfadelerimizde, davranışlarımızda bundan vazgeçelim. Geçen düşünbil’de okuduğum bir yazıyı hatırladım. Şikayet etmeyi bir aylığına bırakabilir misiniz? konusunu ele alıyordu yazıda. Ben de burdan yola çıkarak şunu diyeyim. Genelleştirme yapmayı bir aylığına bırakabilir misiniz?

Son olarak ben birey değişirse toplum değişir diye düşünenlerdenim. – Özbay’ın deyimiyle “Bir, her şeydir.”- O halde “fucking person” dediklerimizi “fucking people” diyerek tartışmayalım ki değişimin adımlarını atmaya başlayalım. Geçmişe anlamsız bir özlem duyacağımıza gelin geleceğimizi özlem duyduğumuz gibi şekillendirelim. Önümüz yazılarda görüşmek dileğiyle

Sağlıcakla kalın…

Tarih:Genel

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.